Lễ hội

Đóng
LONG AN VỚI LỄ HỘI DÂN GIAN VÀ DU LỊCH VĂN HÓA 25/01/2016

Với điều kiện về tài nguyên thiên nhiên và cơ sở hạ tầng, nhằm phát huy thành tựu trong quản lý du lịch, Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh đã đề ra chủ trương phát triển du lịch Long An tương xứng với tiềm năng, đặc điểm địa phương trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh trong giai đoạn đầu thế kỷ 21, nhằm tăng nhanh tỷ trọng GDP của du lịch trong cơ cấu kinh tế của tỉnh nhà, trong đó có mục tiêu nhằm phát huy truyền thống văn hóa dân tộc, giữ gìn và tôn tạo cảnh quan môi trường, di tích lịch sử - văn hóa, lễ hội truyền thống.

Hiện nay ở Long An, về hệ thống đường bộ, bên cạnh quốc lộ 62 (Tân An- Vĩnh Hưng), các tuyến đường N1 (Chơn Thành - Đức Huệ - Mộc Hóa - Đồng Tháp - An Giang- Kiên Giang), N2 (Củ Chi - Đức Hòa - Đức Huệ - Thạnh Hóa - Tân Thạnh - An Giang...), Long An còn có tuyến đường thủy (Vàm Cỏ Tây và nhiều kênh rạch khác) rất thuận lợi cho du lịch. Ở Long An, có 4 lễ hội lớn có tiềm năng khai thác du lịch văn hóa ở Long An, đó là:

1. Lễ chu niên (lễ giỗ) Quận công Nguyễn Huỳnh Đức  

Lễ chu niên Đức Tiền quân Quận công Nguyễn Huỳnh Đức được diễn ra trong 3 ngày: mồng 7, mồng 8 và mồng 9 tháng 9 (âm lịch) hàng năm tại đền thờ ông, tọa lạc tại phường Khánh Hậu, thành phố Tân An. Nơi đây, với giá trị đặc sắc về nghệ thuật kiến trúc, lăng mộ và đền thờ Nguyễn Huỳnh Đức đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào năm 1993. Theo cổ lệ đã có từ hơn 190 năm nay[1], ngày mồng 7 là ngày cúng Cầu an với mong ước quốc thái, dân an, hòa bình, hạnh phúc cho gia tộc và cộng đồng làng xã. Mồng 8 là ngày gia tộc và các hội đình cùng bá tánh cúng tế Đức Tiền quân Quận công. Mồng 9 là ngày gia tộc cúng tế binh gia của Đức Tiền quân Quận công Nguyễn Huỳnh Đức.

Lễ Chu niên Đức Tiền quân Quận công đã có lịch sử hàng trăm năm nay. Lễ hội này là một nét đặc sắc trong tín ngưỡng dân gian của địa phương, thể hiện lòng thành kính của gia tộc và nhân dân đối với một người trí dũng song toàn, có công khai cơ, lập ấp. Trong lịch sử gần hai thế kỷ của lễ hội, đã có một số tập tục, nghi thức được thay đổi. Đặc biệt là từ năm 1926, khi đạo Cao Đài ra đời, nghi thức cúng và lễ vật cúng đã đổi khác. Điều này, thể hiện sự đa dạng về văn hóa của nhân dân Long An nói chung và Khánh Hậu nói chung trong quá trình phát triển. Tuy nhiên, qua thời gian, lễ cúng Chu niên Đức Tiền quân Quận công đã trở nên gần gũi trong đời sống tinh thần của nhân dân giồng Cái Én và trở thành bản sắc văn hóa riêng của địa phương.

Với ý nghĩa đó, lễ Chu niên Đức Tiền quân Quận công Nguyễn Huỳnh Đức  diễn ra vào tháng 9 âm lịch hàng năm, đang thu hút ngày càng nhiều của khách thập phương và nhân dân trong tỉnh, xứng đáng là một sản phẩm văn hóa phi vật thể có giá trị, cần được bảo tồn và phát huy để phục vụ công tác giáo dục truyền thống văn hóa và tham quan, du lịch.

2. Lệ làm chay (trai đàn) ở Đình Tân Xuân (thị trấn Tầm Vu, huyện Châu Thành) 

Theo lời kể của các vị phụ lão ở Châu Thành Lệ làm chay có nguồn gốc như sau: sau khi Pháp chiếm được Tầm Vu (năm Mậu Dần, 1879), nhiều cuộc khởi nghĩa đã nổi lên liên tục và bị chúng đàn áp dã man. Mỗi lần bắt được người kháng chiến hoặc tình nghi, Pháp ra lệnh: “dẹp chợ,  gom dân, xử tử”, người chết rất nhiều. Cái chết của Đỗ Tường Tự (nghĩa sĩ của Thủ Khoa Huân, người đã quyết hy sinh, không đầu hàng giặc) tại sân đình Tân Xuân, đến nay nhân dân địa phương vẫn còn truyền tụng. Để tỏ lòng kính trọng những người nghĩa khí, nhân dân Tầm Vu ngày ấy phao tin “loạn cô hồn dẹp chợ“ và mượn cớ đó để làm lễ trai đàn cúng tế cô hồn tại chợ Tầm Vu, sau đó địa điểm tổ chức lễ hội được chuyển về đình Tân Xuân cho đến nay.

Lệ làm chay ngày nay diễn ra trong suốt hai ngày: 15-16 tháng Giêng (âm lịch) hàng năm, là kết quả của sự chuẩn bị của Ban Quản trị đình, của chính quyền địa phương và nhân dân hơn một tháng ròng. Lễ hội đã diễn ra bao gồm hai nội dung:

Trong phần Lễ, các nghi thức thỉnh Tiêu Diện Đại Sỹ, thỉnh Phật, thỉnh kinh, thỉnh thầy, cầu an, chiêu u, Tề Thiên đánh động, phóng đăng và xô giàn được diễn ra trong tiếng chiêng, tiếng trống, tiếng nhạc lễ và nghệ thuật múa lân cùng các phương tiện - hình thức của kiệu Long đình, thuyền rồng - phượng, rực rỡ sắc màu tạo nên bầu không khí hội hè vô cùng sôi động.

Về phần Hội, các chương trình giao lưu ca nhạc tài tử, trò chơi dân gian, thi đấu thể thao và xe hoa diễu hành được tổ chức rất hào hứng, sôi nổi, là hoạt động lành mạnh, vui vẻ nhằm thoả mãn nhu cầu hưởng thụ văn hóa, vận động thân thể làm cho đời sống văn hóa tinh thần ở địa phương thêm đa dạng, phong phú.

Lễ hội làm chay được tổ chức vào đầu năm hướng về thần Thành Hoàng để mong ước được “Quốc thới dân an”, “Phong điều vũ thuận” là những điều kiện cơ bản để người nông dân yên tâm lao động, sản xuất, đảm bảo cuộc sống và đóng góp xây dựng quê hương đất nước.

Hướng về những nhân vật lịch sử (hai anh em Đỗ Tường Phong, Đỗ Tường Tự - thủ lĩnh nghĩa binh chống Pháp), người có công với nước và 155 liệt sĩ ở địa phương hy sinh qua hai thời kỳ kháng chiến, đình Tân Xuân đã tạo trong lòng dân một tượng đài hùng vĩ về lòng yêu nước và gương hy sinh cao cả của các thế hệ những người đi trước mà thế hệ hiện tại và tương lai phải luôn luôn ghi nhớ.

Hướng về thần Thành Hoàng, hướng về anh linh của tiền  nhân, lễ hội làm chay qua hàng trăm năm hình thành và phát triển góp phần củng cố đức tính tốt đẹp của dân tộc “Uống nước nhớ nguồn”.

Bằng tấm lòng cũng như mọi khả năng vật chất, chính quyền và nhân dân địa phương, lương và giáo đều thống nhất chương trình, phối hợp tổ chức, tiến hành tốt quá trình hoạt động của lễ hội làm chay, điều này rất có ý nghĩa cho tinh thần xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Dân gian có câu ca dao nhắn người xa xứ nhớ về Long An để viếng Đình Tân Xuân và tham dự Lệ làm chay:

Dù ai buôn bán bộn bề,

Làm chay mười sáu nhớ về Tầm Vu.

3. Lễ hội vía Bà Ngũ Hành (xã Long Thượng, huyện Cần Giuộc)

 Lễ vía Ngũ Hành Nương Nương được tổ chức vào ngày 20 tháng Giêng (âm lịch) hàng năm (diễn ra trong 03 ngày), tại Miếu Bà Ngũ hành (xã Long Thượng, huyện Cần Giuộc)[2] được tổ chức khá long trọng với các nghi thức của một Lễ Kỳ Yên và nghệ thuật diễn xướng dân gian như : Chầu mời, thỉnh bà, dưng bông, dưng mâm, bán lộc, đặc biệt là hát chặp Địa Nàng... Hằng năm, lễ hội thu hút hàng chục ngàn lượt khách thập phương. Bởi những giá trị văn hóa và lịch sử được tàng trữ tại đây, Miếu Bà Ngũ Hành (Long Thượng) đã được Ủy ban nhân dân tỉnh xếp hạng di tích LS-VH cấp tỉnh vào tháng 2 năm 1997.

Đình, Miếu ở Nam Bộ thờ các vị nữ thần khác nhau, nhưng Lễ vía Bà thường theo một nghi thức - gọi chung là hát bóng rỗi. Hát bóng rỗi là hình thức diễn xướng tổng hợp có chức năng thực hành nghi lễ.

Cũng như các ngôi miếu thờ Bà Chúa Xứ, Thiên Hậu Thánh Mẫu, Ngũ Hành Nương Nương tại nhiều địa phương trong tỉnh, ở Long Thượng, nghi thức cúng miếu Ngũ Hành Nương Nương được tiến hành theo chương trình như sau: lễ Túc Yết, lễ Chánh cúng (hay còn gọi là Đoàn cả, Đàn cả), lễ cúng Tiên sư, Tiền vãng.

Đặc biệt, chương trình hát bóng rỗi diễn ra khá đặc sắc và thực hiện khá đầy đủ các nghi thức trong hệ thống nghi lễ của chương trình hát bóng rỗi, mỗi nghi tiết đều có dàn nhạc bóng diễn tấu. Đặc biệt, là tiết mục dâng bông, dâng mâm và kết thúc là màn hát chặp Địa Nàng, một tiết mục bóng tuồng hài hước đáng chú ý nhất trong các tiết mục hát bóng rỗi. Ý nghĩa nội dung của tiết mục này là cầu an cho dân chúng, phong điều vũ thuận, mùa màng tươi tốt. Tiết mục này thể hiện nghệ thuật diễn xướng dân gian bởi quy mô và sự phong phú của chặp Địa Nàng chủ yếu dựa vào tài năng ứng diễn của nghệ nhân. Tuy rằng phục vụ cho nghi lễ, song tự nó chứa đựng yếu tố hài hước đặc biệt, thường ứng tác cho phù hợp với hoàn cảnh đương thời. Về chức năng, nó vừa là lễ thức dân gian, vừa phục vụ nhu cầu giải trí của nhân dân. Đặc điểm này chỉ ra rằng đây là lễ thức dân gian, khác biệt với lễ thức truyền thống, phải tuân thủ nghiêm ngặt đủ mọi quy điều.

Gắn liền với những dặm đường lịch sử, lễ hội tín ngưỡng dân gian là một bảo tàng sống động và phong phú về đời sống văn hóa - tinh thần của dân tộc. Mặc dù, bên ngoài lễ hội bao giờ cũng hướng đến một đối tượng thiêng liêng cần suy tôn: những nhiên thần và nhân thần, nhưng xét cho cùng cội rễ thì đó chính là hình ảnh hội tụ những phẩm chất cao đẹp nhất của những vị anh hùng vô danh đã từng khai cơ dựng nghiệp để tạo nên cuộc sống yên vui tốt đẹp cho làng - nước ở đời sau.

Lễ vía Bà Ngũ Hành ở Long Thượng chính là dịp để các tầng lớp nhân dân mọi nghề, mọi giới ở địa phương cũng như từ mọi miền phương xa tìm về để giao lưu, cộng cảm, xây dựng tinh thần cố kết cộng đồng, tình yêu quê hương đất nước.

4. Lễ giỗ Đức nghệ nhơn Nguyễn Quang Đại tại Đình Vạn Phước (xã Mỹ Lệ, huyện Cần Đước)

Đình Vạn Phước thuộc xã Mỹ Lệ huyện Cần Đước tỉnh Long An đã có từ khoảng nửa sau thế kỷ 19. Địa danh Cần Đước (Long An) đã từng đi vào ca dao dân ca, văn thơ và có nhiều sản vật nổi tiếng. Trong thời kỳ kháng chiến, giành độc lập Cần Đước, Cần Giuộc là vùng chiến tranh ác liệt, bởi đây là vùng đất sát nách Sài Gòn. Ngay từ khi người Pháp đổ quân xâm chiếm Nam Bộ, người dân Cần Đước, Cần Giuộc đã tự phát đứng lên chống giặc. Chính nơi đây là nơi hội tụ nghĩa quân khởi nghĩa Trương Định, Thủ khoa Huân, Nguyễn Trung Trực… Cách ngôi đình Vạn Phước không xa là chùa Tôn Thạnh (thuộc huyện Cần Giuộc), nơi được Nguyễn Đình Chiểu nhắc đến trong tác phẩm Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc nổi tiếng.

Dân gian kể lại rằng, thời phong trào Cần Vương chống Pháp hồi nửa cuối thế kỷ 19 nổ ra, nhạc quan Nguyễn Quang Đại của triều đình Huế từ bỏ cung đình vào đất phương Nam tham gia kháng chiến. Trong thời gian này, ông là người cách tân nhạc lễ cung đình kết hợp với dân nhạc miền Trung để tạo ra dòng nhạc mang đậm màu sắc phương Nam mà ngày nay chúng ta gọi là nhạc tài tử Nam bộ. Nhạc sư Nguyễn Quang Đại lúc cuối đời đến sống ở Cần Đước - Cần Giuộc, dạy nhạc lễ, nhạc tài tử cho bà con trong vùng. Danh tiếng ông vang xa: học trò nhiều nơi ở miền Tây Nam Bộ đến học ca, học đờn tranh, đờn kìm, đờn nhị… Từ đó, Nguyễn Quang Đại được xem là ông tổ của nhạc tài tử Nam Bộ và cải lương ngày nay. Bài vị của ông được nhân dân làng Mỹ Lộc rước vào thờ tại ngôi đình Vạn Phước. Và hàng năm, lễ giỗ ông cũng là lễ cúng Kỳ yên tại ngôi đình này.

Liên tục nhiều năm qua, nhân ngày lễ húy kỵ Đức nghệ nhơn Nguyễn Quang Đại (vào ngày 18 tháng Giêng âm lịch hằng năm) [3], tỉnh Long An đã tổ chức các cuộc Liên hoan đờn ca tài tử tại Đình Vạn Phước thu hút nhiều ban nhạc tài tử ở các tỉnh thành Nam Bộ cũng như ở các huyện, thị xã, thành phố trong tỉnh, đồng thời thu hút sự quan tâm của đông đảo những người yêu chuộng loại hình nghệ thuật dân tộc đặc sắc này.

Bên cạnh các lễ hội cổ truyền nêu trên, ở các ngôi danh lam cổ tự ở Long An cũng có những dịp lễ hội lớn, thu hút khách thập phương về dự lễ, như ở Chùa Tôn Thạnh, Chùa Linh Sơn (Cần Giuộc), Chùa Phước Lâm (Cần Đước), Chùa Nổi (Cổ Sơn Tự, Vĩnh Hưng), Chùa Đất (chùa Phước Trường, Đức Hòa), Chùa Kim Cang (Thủ Thừa)

Việc tổ chức các chương trình du lịch văn hóa đến các lễ hội địa phương đòi hỏi sự đầu tư cho bảo tồn di tích và các hoạt động lễ hội, tuy không lớn hơn đầu tư kinh phí cho du lịch sinh thái nhưng cần có sự phối hợp tốt giữa các ngành quản lý với cơ quan, tổ chức kinh doanh, dịch vụ để xây dựng nhiều hệ thống tuyến, điểm tham quan đa dạng đảm bảo cho du khách tiếp cận và hưởng thụ được không gian, sắc màu của lễ hội trong mối quan hệ ứng xử hài hòa với các đấng thiêng liêng và với cộng đồng, bên cạnh việc thưởng thức nghệ thuật dân gian, ẩm thực đặc trưng địa phương cũng như mua sắm quà lưu niệm. Đây cũng là một phương thức xây dựng thương hiệu đồng thời tạo hình ảnh riêng cho du lịch của tỉnh nhà, góp phần quảng bá sâu rộng hơn cho tiềm năng du lịch Long An, góp phần không nhỏ vào việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc trong thời kỳ phát triển và hội nhập của đất nước ./.

                                                                        hongvuongthu54@gmail.com

 



[1] Lăng Tiền quân Quận công Nguyễn Huỳnh Đức được xây dựng năm 1817, trước khi ông mất hai năm.

[2] Theo nhân dân địa phương, Miếu Bà Ngũ hành - Long Thượng đã hình thành cách nay hơn 100 năm, ngoài năm vị Ngũ hành nương nương, trong Miếu còn thờ phượng Quan Âm bồ tát và vị hậu hiền Nguyễn Hữu Tình là một vị thủ lĩnh nghĩa binh ở địa phương, tham gia chống Pháp trong phong trào Trương Định, bị giặc xử chém tại chợ Long Định, trước Miếu Bà Ngũ hành.

[3] Ngày 08/3/1996, Linh vị và di vật của nghệ nhơn Nguyễn Quang Đại được rước từ Nhà Văn hóa quận 8- Tp. HCM về đình Vạn Phước (Mỹ Lệ- Cần Đước- Long An).





Các tin khác:


1
Thứ Ba, 13/11/2018 03:14







Số lượt truy cập

Người dùng Online

Thành Viên Online Thành Viên Online:
Khách Khách: 8
Thành Viên Thành Viên: 0
Tổng Số Tổng Cộng: 8